Służebność przesyłu

SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU

Roszczenie o zawarcie umowy, o ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu:

 płatne jest jednorazowo i obliczane na podstawie wartości m2 zajętej nieruchomości(gruntu). Instytucja służebność przesyłu została wprowadzona ustawą z dnia 30 maja 2008 r. zmieniającą Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 116, poz. 731) i weszła w życie z dniem 3 sierpnia 2008 r. Roszczenie wniesione po tej dacie powinno być rozpatrywane z uwzględnieniem przepisów znowelizowanych – art. 3051do 3054 i art. 49 kodeksu cywilnego. Takie stanowisko zajął SN w wyroku z dnia 20 sierpnia 2009 r.; II CSK 137/09.

Właściciel nieruchomości obciążonej urządzeniem przesyłowym chcąc dochodzić swoich praw, powinien w pierwszej kolejności ustalić stan prawny działki i urządzenia przesyłowego, zgromadzić niezbędne dokumenty i wysłać wniosek z żądaniem do zakładu energetycznego. Brak odpowiedzi na wniosek lub niechęć do polubownego załatwienia sprawy przez zakład energetyczny – zmusi nas do skierowania sprawy na drogę sądową. Wniosek o ustanowienie służebności przesyłu wnosi się do sądu właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości – art. 38 k.p.c. Dochodzenie tego roszczenia odbywa się w postępowaniu nieprocesowym. Praktyka dowodzi, że w takim przypadku najlepiej skorzystać z prawnika, który specjalizuje się w tej dziedzinie. Jest bardzo ważne aby wiedzieć o które roszczenie wystąpić w pierwszej kolejności.

Roszczeniem o wynagrodzenie z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości:

 obejmuje okres do 10 lat wstecz od daty wystąpienia z roszczeniem. Powyższe reguluje art. 224 § 2 oraz art. 225 k.c. W wyroku z 15.9.2005 r. (II CK 61/05) Sąd Najwyższy uznał, iż wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z cudzej nieruchomości powinno odpowiadać wysokości ewentualnego czynszu za wynajem (dzierżawę gruntu). Natomiast w uchwale siedmiu sędziów z dnia 10 lipca 1984 r. III CZP 20/84 SN wyraził pogląd o konieczności stosowania przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie obiektywnego kryterium, jakim jest układ odpowiednich cen rynkowych – stawek za korzystanie z rzeczy tego rodzaju. Zaś w wyroku z dnia 3 lutego 2010 r., II CSK 444/09 SN wyraził pogląd, że kryteria określenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe powinny uwzględniać stopień ingerencji w treść prawa własności. Należy również podkreślić, że powyższe roszczenie przysługuje wtedy gdy urządzenia przesyłowe zostały zamontowane na nieruchomości bez podstawy prawnej. Mimo, że prawo nigdy nie zezwalało na budowanie urządzeń przesyłowych bez stosownych decyzji lub zgód właściciela nieruchomości, to bardzo często urządzenia przesyłowe były budowane bez podstawy prawnej.

Roszczenie o wykupu nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe ( art. 231§2 k.c.)

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2004, I CK 26/04. Powodowie wystąpili o zobowiązanie Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. do złożenia oświadczenia woli, obejmujące nabycie nieruchomości nad którą przebiega napowietrzna linia energetyczna wysokiego napięcia, ze strefą ochronną obejmującą całą działkę. Sąd Okręgowy zobowiązał stronę pozwaną do nabycia nieruchomości za kwotę 100.000 zł. Sąd apelacyjny natomiast zmienił wyrok i oddalił powództwo. Powodowie złożyli kasację do Sądu Najwyższego, która została uwzględniona w oparciu o art. 231§2 k.c. W ocenie Sądu Najwyższego zostały spełnione trzy niezbędne przesłanki przedmiotowe roszczenia: 1) wzniesienie „budowli lub innego urządzenia”2)wzniesienie tych budowli „na gruncie” właściciela 3) wartość budowli „przenosi znacznie wartość zajętej na ten cel działki”. Sąd Najwyższy odrzucił argumenty Sądu Apelacyjnego, iż budowle i urządzenia powinny być wzniesione „na powierzchni ziemi” i uznał trójwymiarowe kontury nieruchomości, zgodnie z art. 143 Kodeksu cywilnego. Ponadto orzeczenie to jest ciekawe również z tego względu, że Sąd Najwyższy, uwzględnił wartość linii napowietrznej znajdującej się nad gruntem powodów i uznał ją za znacznie przenoszącą wartość działki, podczas gdy linie energetyczne nie są przedmiotem obrotu rynkowego. Powyższe roszczenie nie ulega przedawnieniu.

Roszczenie o usunięcia urządzeń przesyłowych z nieruchomości (art. 222 § 2 k. c.)

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2004, III CK 496/02. Powód wystąpił przeciwko Zakładowi Energetycznemu S.A. o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i domagał się usunięcia ze swego gruntu urządzenia elektrycznego, tj. linii wysokiego napięcia 110 KV. W/w wyrokiem Sąd Najwyższy uchylił wyroki: Sądu Okręgowego w Krakowie oraz Sądu Apelacyjnego w Krakowie, nakazujące Zakładowi Energetycznemu usunięcie linii wysokiego napięcia z działki powoda. W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy podniósł, iż sporna linia energetyczna istnieje od kilkudziesięciu lat i ma istotne znaczenie, jeśli chodzi o zasilanie w energię elektryczną okolicznych osiedli. W związku z powyższym usunięcie tej linii nie wchodzi w grę. Jednakże Sąd Najwyższy zwrócił uwagę również na fakt, iż należy brać pod uwagę prawa właścicielskie powoda i w związku z tym należałoby rozważyć realne możliwości usytuowania linii wysokiego napięcia poza nieruchomością. Powyższe roszczenie nie ulega przedawnieniu.