Testamenty

ROZPORZĄDZENIA NA WYPADEK ŚMIERCI

TESTAMENT

Nazwa „testament” używana jest bądź na oznaczenie czynności prawnej o określonych cechach , bądź dokumentu zawierającego odpowiednie oświadczenie woli testatora. Testament – do chwili śmierci spadkodawcy-testatora – nie powoduje żadnych zmian w jego sferze majątkowej, nie ogranicza go w rozporządzaniu prawami majątkowymi ani też nie stwarza żadnych praw na rzecz osób, którym na mocy testamentu spadek ma przypaść. Trzeba również pamiętać, że testament może zawierać rozporządzenia tylko jednego spadkodawcy i, że spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia.

FORMA TESTAMENTU

Testamenty zwykłe:
Testament własnoręczny spadkodawca może sporządzić w ten sposób, że napisze go w całości pismem ręcznym, podpisze i opatrzy datą. Jednakże brak daty nie pociąga za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, jeżeli nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów ( art. 949 KC).

Testament notarialny sporządza się w formie aktu notarialnego (art. 950 KC). Przepisy regulujące tą formę testamentu wskazane są w art. 79 do 95 ustawy z dnia 14 lutego 1991r. prawo o notariacie.
Zgodnie z postanowieniem Sadu Najwyższego z dnia 12 października 1992 r. sygn. akt. I CR 156/12 nieważny jest testament sporządzony w formie aktu notarialnego, jeżeli spadkodawca nie złożył oświadczenia woli , a tylko wcześniej przygotowany przez notariusza i spadkodawcę dokument – po jego odczytaniu – podpisał.

Testament allograficzny spadkodawca może sporządzić w ten sposób, że w obecności dwóch świadków oświadczy swoją ostatnią wolę ustnie wobec wójta(burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie spadkodawcy spisuje się w protokole z podaniem daty jego sporządzenia. Protokół odczytuje się spadkodawcy w obecności świadków. Protokół powinien być podpisany przez spadkodawcę, przez osobę, wobec której wola została oświadczona, oraz przez świadków. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać protokołu, należy to zaznaczyć w protokole ze wskazaniem przyczyny braku podpisu. Osoby głuche lub nie me nie mogą sporządzić testamentu w sposób wyżej opisany ( art. 951 KC).
Art. 951 KC nie wymienia sołtysa, zgodnie jednak z uchwałą Sadu Najwyższego z dnia 22 marca 1982 r. sygn. akt. III CZP 5/82 nieważność testamentu alograficznego spowodowana mylnym wyobrażeniem spadkodawcy, który oświadczył swą ostatnią wolę wobec sołtysa, że sołtys jest osobą powołaną do przyjęcia takiego oświadczenia, może być uznana za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 952 § 1 kodeksu cywilnego, w skutek której zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione. Oznacza to, iż w pewnych okolicznościach sąd dopuszcza możliwość złożenia testamentu przed sołtysem, ale wówczas nie będzie to testament allograficzny, tylko szczególny.

Testamenty szczególne:
Testament ustny dopuszcza się jeżeli istnieje obawa rychłej śmierci spadkodawcy lub gdy w skutek szczególnych okoliczności zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub bardzo utrudnione. Testament taki spadkodawca oświadcza ustnie przy jednoczesnej obecności co najmniej trzech świadków. Treść testamentu ustnego może być stwierdzona w ten sposób, ze jeden ze świadków albo osoba trzecia spisze oświadczenie spadkodawcy przed upływem roku od jego złożenia, z podaniem miejsca i daty oświadczenia oraz miejsca i daty sporządzenia pisma, a pismo to podpiszą spadkodawca i dwaj świadkowie albo wszyscy świadkowie.
W przypadku gdy treść testamentu ustnego nie została w powyższy sposób stwierdzona, można ją w ciągu sześciu miesięcy od dnia śmierci spadkodawcy stwierdzić przez zgodne zeznania świadków złożone przed sądem. Natomiast w sytuacji, w której przesłuchanie jednego ze świadków nie jest możliwe lub napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody, sad może poprzestać na zgodnych zeznaniach dwóch świadków ( art. 952 KC).

Testament podróżny z tej formy testamentu można skorzystać w przypadku podróży polskim statkiem morskim lub powietrznym. Testament sporządzony jest przed dowódcą statku lub jego zastępcą w ten sposób, że spadkodawca oświadcza swą wolę dowódcy lub zastępcy w obecności dwóch świadków, następnie dowódca lub zastępca spisuje wolę spadkodawcy, podając datę jej spisania i pismo to w obecności świadków odczytuje spadkodawcy, po czym pismo podpisują spadkodawca, świadkowie oraz dowódca statku lub jego zastępca. Jeżeli spadkodawca nie może podpisać pisma, podaje się przyczynę braku podpisu spadkodawcy. Jeżeli zachowanie tej formy nie jest możliwe, można sporządzić testament ustny ( art. 953 KC).

Testament wojskowy może być sporządzony tylko w czasie mobilizacji lub wojny albo przebywania w niewoli. Testament ten mogą sporządzać:
– żołnierze Sił Zbrojnych pełniący czynna służbę wojskową,
– pracownicy cywilni zatrudnieni w Siłach Zbrojnych,
– osoby cywilne towarzyszące Siłom Zbrojnym, tj. członkowie Polskiego Czerwonego Krzyża i innych stowarzyszeń udzielających pomocy wojskowej służbie zdrowia, osoby wykonujące czynności duszpasterskie w Siłach Zbrojnych, członkowie służb pomocniczych i inne osoby wykonujące świadczenia osobiste na rzecz Sił Zbrojnych.
Szczegółową formę tego testamentu reguluje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie testamentów wojskowych ( art. 954 KC).